60 JAAR REMONSTRANTEN IN HILVERSUM

In augustus 2002 hebben de Remonstranten in Hilversum zonder veel ruchtbaarheid teruggekeken op het 60-jarig bestaan van hun gemeente. Voor een kerkgenootschap dat in 1619 werd gesticht en daarmee tot de oudste protestantse kerken van ons land behoort, is de geschiedenis van de gemeente Hilversum nog maar pril.

GESCHIEDENIS
Om het geheugen nog even op te frissen: de Remonstrantse Broederschap ontstond toen tijdens het 12-jarig bestand van de 80-jarige oorlog er in de jonge calvinistische kerk van de Republiek een conflict ontbrandde tussen de ‘rekkelijken’en ‘preciezen’, de Arminianen en Gomaristen. De leer van de uitverkiezing, de kwestie van de vrije wil van de mens, speelde een belangrijke rol. Tijdens de Dordse synode werden 200 rekkelijke predikanten uit hun ambt gezet en verbannen. In Antwerpen stichtten zij een ‘broederschap’, géén kerk, want de hoop was gericht op een ‘reparatie van de grieven’, een terugkeer in de kerk.
Even heeft het ernaar uitgezien dat de Remonstranten zouden meegaan in het SOW-proces. Toen het echter niet mogelijk bleek om de ‘Dordtse Leerregels’ te schrappen als belijdenisgeschrift - waarin de artikelen tegen de Remonstranten zijn opgenomen – stapten de Remonstranten in 1993 teleurgesteld op.

STICHTING VAN EEN GEMEENTE IN HILVERSUM
In Hilversum werd drie eeuwen na de stichting van de Broederschap een Remonstrantse gemeente gesticht. Welke aanleiding was er om pas na zo lange tijd hier een gemeente te stichten?
Er is een relatie met de komst van vele gegoede ondernemers, die dankzij de opening van de spoorlijn Amsterdam – Amersfoort in 1874 en met de aanleg van een station in Hilversum, hier in het rustige en fraaie Gooi konden kwamen wonen. Zij konden dankzij de trein toch dagelijks naar hun werk in Amsterdam reizen. Deze nieuwe, verlicht denkende, burgers vonden zich ook in hun religieus beleven niet zo thuis bij de degelijk katholieke of protestantse autochtone bewoners van de Gooise dorpen.

De Remonstranten onder hen sloten zich aanvankelijk aan bij de plaatselijke afdeling van de Nederlandsche Protestantenbond (NPB) die werd opgericht op 25 november 1901. Officieel bleven zij ‘verspreide leden’ van de Amsterdamse gemeente. In 1939 kwam er meer samenhang tussen hen door de oprichting van een Remonstrantse ‘kring’, maar nog altijd wel binnen het kader van de NPB. Een door de Amsterdamse gemeente speciaal aangestelde predikant, Jan van Nieuwenhuijzen, ‘verzorgde’ hen, samen met elders in het Gooi wonende geestverwanten. In 1942 vroeg men de status aan van een aparte gemeente. Op 15 juli van dat jaar werd deze verleend door de Grote Vergadering van de Broederschap. Het mag misschien bevreemding wekken dat men juist in de donkerste dagen van de bezetting overging tot losmaking van de NPB en stichting van een eigen kerkelijke gemeenschap. Het besluit werd mede ingegeven door de overweging dat het zo mogelijk was de leden met een Joodse afkomst te beschermen tegen de maatregelen van de Nazi’s. De NPB was immers een ‘bond’ en geen kerk en de Joodse leden konden derhalve door de bezetter niet worden aangemerkt als christenen. Hoe ijdel zou deze hoop helaas blijken te zijn…

EEN EIGEN KERK
De diensten werden afwisselend gehouden in de serre van Palace-Hotel aan de ’s-Gravelandseweg en in de kerk van de Vrijzinnig Hervormden aan de Frans Halslaan. Het zou vijftien jaar duren voordat een eigen kerkgebouw in gebruik kon worden genomen. In 1953 werd van de familie Van Mesdag een koetshuis met twee bovenwoningen, tuin en schuur aan de ’s-Gravelandseweg aangekocht. Het houten gebouw met de naam Quatre Bras was in 1898 neergezet op het landgoed van deze Gooise familie en was één van de eerste panden die in dit deel van Hilversum, het latere Nimrodpark, werden gebouwd. Na een grondige aanpassing van dit gebouw in de stijl van een Zwitsers chalet, werd op 24 maart 1957 de Kapel officieel geopend, waarmee de geschiedenis van de Kapel een nieuwe fase inging.

De verder historie kan hier worden gelezen. Lees ook het verslag van de Derde Remonstrantenlezing op 8 oktober 2004.