‘In de NPB kan je onbekommerd nadenken over wat religieus zijn betekent voor het hier en nu’

interview met Albert van Daalen

Op 1 december begon de doopsgezinde dominee Albert van Daalen aan een nieuwe functie. Naast het werk voor zijn eigen gemeente gaat hij zich ook wijden aan de VGH, voor één dag in de week en vooruitlopend op de toetreding van zijn doopsgezinde gemeente, die vermoedelijk zijn beslag krijgt op 1 april 2006. Peter Korver nam een interview met zijn nieuwe collega af voor de Akkolade op diens eerste werkdag.

Albert van Daalen is geboren op 4 april 1955 in Middelburg. Hij heeft een broer en twee zussen. Zijn ouders verhuisden naar Axel in Zeeuw-Vlaanderen, waar zij een aantal jaren een eigen hotel hebben gehad. Later vestigden zij zich in Kruiningen, waar zijn moeder nog altijd woont. Vader was van oorsprong rooms-katholiek, moeder Nederlands Hervormd; toen Albert acht jaar was traden zij toe tot een Pinkstergemeente in Vlissingen. De beroepskeuzetest aan het einde van de middelbare school gaf aan dat hij een handelsschool moest gaan doen, gezien de achtergrond van zijn ouders en zijn aanleg voor ‘dienstverlening’. Het werd toch theologie en dan niet de beroepsopleiding op HBO-niveau van de pinksterbeweging, maar een studie die bewust breder is dan de geloofsbeleving van die kring. Het werd de Evangelische Theologische Faculteit in Heverlee bij Leuven. Dat was vanuit zijn evangelische achtergrond toen meer voor de hand liggend dan een openbare universiteit. Na zijn afstuderen werd hij leraar godsdienst en maatschappijleer in Utrecht aan een middelbare beroepsopleiding. Daarnaast werd hij beroepen als jeugdpastor van een pinkstergemeente. Theologisch vervreemdde hij steeds meer van deze beweging. Dat had te maken met de zijns inziens ongenuanceerde opvattingen inzake abortus en euthanasie, maar ook met de afzijdigheid van andere maatschappelijke vraagstukken; “wij burgers zijn van een andere maatschappij, het Koninkrijk der Hemelen”. Toen begon een zoektocht naar een ander geestelijk tehuis. Medio 1992 werd hij beroepen als doopsgezind voorganger. Daar vond hij meer eenheid van geloven en maatschappelijke betrokkenheid. Wat aanspreekt is het motto ‘Daden gaan woorden te boven’. En: doopsgezinden profileren zich als ondogmatisch, je wordt lid op grond van je eigen geloofsbelijdenis. Nu wordt ds. Van Daalen naast doopsgezind predikant ook voorganger van de NPB.

Kan dat doopsgezind en NPB zijn voor jou gewoon naast elkaar bestaan of zit er ook een stuk spanning tussen?
Nee. Ook als doopsgezind predikant ging ik al regelmatig voor in NPB-afdelingen. Ik heb daar niet anders gepreekt als in doopsgezinde gemeentes. De doopsgezinden hebben een hele rijke traditie en dan is steeds de vraag: wat neem je uit dat verleden mee naar het nu. Soms wordt het heden dan teveel bepaald door het verleden. De NPB heeft geen rijk verleden, maar daardoor is er ook geen belasting over wat er door het verleden wordt aangereikt voor het NPB-zijn nu. Je kan in de NPB met elkaar onbekommerd nadenken over wat het religieus zijn betekent in het hier en nu.

Wat is voor jou nu typerend voor doopsgezinden?
Het dopen op belijdenis en dat die belijdenis door jouzélf geschreven wordt. Je ondertekent verder niets. Voorts is er het vredesgetuigenis. Er is een heel actieve doopsgezinde vredesgroep, die soms radicaal pacifistisch georiënteerd is, maar dat wordt niet algemeen gedeeld. De meeste leden stemmen of VVD/D66 of PvdA/Groen Links.

Hoe staan doopsgezinden eigenlijk binnen de vrijzinnigheid?
Er zijn verschillende stromingen binnen de doopsgezinden wereldwijd, van orthodox tot vrijzinnig. Ook in Nederland zijn er die een zekere hang hebben naar evangelische geloofsbeleving. Zelf voel ik me meer aangetrokken tot de vrijzinnigheid. Ik hecht veel waarde aan vrijheid in het christelijk geloof.

Heeft je gemeente geen moeite om zich straks te scharen onder de vlag ‘vrijzinnig Hilversum’?
Enerzijds niet. Aan de andere kant praten ze graag over het doopsgezind eigene. Ze rekenen zich tot de vrijzinnigheid - de vrijzinnige stroming heeft in de 19e eeuw het pleit gewonnen - maar toch noemen zij zich liever ‘doopsgezind’ dan ‘vrijzinnig’.

Ben je zelf geraakt geweest door de Pinksterbeweging?
Zeker als het ging om hun vorm van spiritualiteit en hun enthousiasme, anderzijds ben ik later toch uit die beweging gegaan, omdat het geloof er heel dogmatisch beleefd wordt en dat niet altijd even consequent…

Wat motiveerde je voor de studie theologie?
Ik denk dat ik steeds aangesproken ben door het idee van dienstbaarheid in een geloofsgemeenschap. Ik weet nog goed dat ik als 5-jarig jongetje boven op de stoel ging staan en mijn ouders moesten dan om me heen zitten en ik was de predikant. Dat wordt nog steeds door hen gememoreerd. Ik had het dus toen al! Theologie is heel breed qua opleiding. Het is niet alleen bijbelwetenschap, maar ook godsdienstwetenschap, culturele antropologie.

Je wordt nu al voorganger binnen de VGH, nog voordat de Doopsgezinde gemeente toetreedt tot de VGH? Zit daar een bepaalde gedachte achter?
Ik hoop zo ook stimulator te zijn naar mijn gemeente toe om toe te treden tot deze vrijzinnige gemeenschap. Mij werd bovendien gevraagd of ik al vooruitlopend op die toetreding een pastorale rol zou kunnen vervullen. Dat wilde ik graag doen met het oog op de toetreding. Ik begin deze maand met de kerstnachtdienst en ik ga mij de komende maanden toeleggen op contacten met de ’60-minners’ om van hen te horen hoe zij denken over de toekomst van de vrijzinnige geloofsgemeenschap, wat hen beweegt en welke bijdrage zij zouden kunnen leveren.

Hoe ziet jouw leven eruit naast je dominee zijn?
Ik ben gescheiden, heb een zoon van 17 en een dochter van 16. Eerst woonde ik in Kortenhoef en sinds april woon ik met mijn zoon, Amadeus, in Huizen aan het water, aan de Zomerkade. Hij volgt het ICT-lyceum, een MBO-opleiding, in Hilversum. Mijn dochter, Talitha, die bij haar moeder woont, zit op de havo. Hobby’s? Ik reis graag, want daardoor kom je met andere mensen en culturen in contact en dat boeit mij. Die passie voor reizen deel ik met mijn nieuwe levenspartner, Jarmila Thodé. Zij is 37 en geboren in Curaçao.

Op dit punt gekomen beëindigen we ons gesprek. Met Irene Hörst moet nu de bevestigingsdienst van 18 december worden voorbereid en daarna neemt het versterkte pastorale team deel aan de bestuursvergadering. De eerste werkdag van Albert van Daalen is behoorlijk ingevuld.

Ds. Peter Korver