TWEE NIEUWE BIJBELVERTALINGEN

Naarder Bijbel

Deze maand verschijnen er maar liefst twee nieuwe vertalingen van de complete bijbel. Als eerste ligt op 15 oktober de z.g. Naardense Bijbel in de winkel. Om drie redenen is deze uniek. Ten eerste is het voor ons bijzonder dat er een bijbel in gebruik komt die de naam van mijn woonplaats draagt; de reden daarvan is dat in deze bijbel kleurenreproducties zijn opgenomen van alle gewelfschilderingen uit de Grote Kerk. Vorig jaar hebben wij deze unieke kunstwerken nog bekeken tijdens het dagje uit van de wijkcontactleden en de collectanten! Ten tweede is uniek dat er maar één man verantwoordelijk is voor de vertaling; ds. Pieter Oussoren – nu verbonden aan de Nicolaïkerk in Utrecht, maar ooit predikant in Bussum - werkte meer dan 30 jaar aan deze tekst. Ten derde blijft deze vertaling heel dicht bij de betekenis, de stijl en het ritme van de oorspronkelijke talen (Hebreeuws, Grieks en Aramees). Deze tekst maakt het eigen literaire karakter van het origineel zichtbaar. In het comité van aanbeveling zitten mensen als de acteur Henk van Ulsen, Nicolaas Matsier, (de Naarder) Willem Jan Otten en Maarten ’t Hart. De laatste auteur, die ondanks zijn afvalligheid stevig verbonden blijft met bijbel en oude gezangen en in de regel niets moet hebben van moderniseringen, schreef in de NRC: “Iedereen die dolgraag wil weten wat er in het hebreeuws staat, kan sinds kort beschikken over een vertaling die dichter bij de grondtekst blijft dan alle voorgaande vertalingen. Ik kan zeggen dat het weinig minder dan een ‘openbaring’ is om deze vertaling te lezen.”

Bij het lezen word je al gauw getroffen door twee opvallende kenmerken. De werkwoordsvormen zijn waar mogelijk steeds vertaald in de tegenwoordige tijd. Dus niet: “God zei tot Abram…” maar: “God zegt tot Abram…” De tekst wordt er heel levendig en actueel door. Verder wordt de vierletterige godsnaam JHWH niet vertaald door ‘Heer’, maar door ‘de ENE’.

Het is buitengewoon slim van uitgever Skandalon om ‘zijn’ vertaling veertien dagen eerder op de markt te brengen dan die van het Nederlands Bijbelgenootschap / Katholieke Bijbelstichting. Zo heeft hij comfortabel mee kunnen liften op de grote publiciteit van hun vertaalproject en is ook de eerste die de markt betreedt.

Nieuwe Bijbelvertaling

Op 27 oktober, zal dan de Nieuwe Bijbel Vertaling (kortweg: de NBV) gepresenteerd worden. Deze zal de ‘NBG 1951’ bij kerkdiensten en bijbelstudies gaan vervangen, zo is de bedoeling. Na een halve eeuw is er een vertaling nodig die ‘van deze tijd’ is en dus recht doet aan de veranderingen in de Nederlandse taal. Uniek is het brede draagvlak. Nu zijn het niet alleen de protestantse kerken die hebben meegewerkt aan een nieuwe vertaling, maar ook de Rooms-Katholieke kerk en de joodse gemeenschap. Uiteindelijk zijn zo’n 22 kerken en geloofsgemeenschappen betrokken geraakt. Daarbij horen ook de Remonstrantse Broederschap en de Algemene Doopsgezinde Sociëteit. Het resultaat is tot stand gekomen door de samenwerking van een grote groep deskundigen op velerlei gebied: bijbelwetenschappers, taalwetenschappers en neerlandici.
Kenmerk voor deze vertaling is dat ze ‘brontekstgetrouw’ en ‘doeltaalgericht’ is. Dat betekent: ze probeert recht te doen aan eigenschappen van de taal waarin de tekst oorspronkelijk geschreven is en vertaalt zodanig dat een natuurlijk Nederlandse tekst ontstaat. De vraag blijft natuurlijk in hoeverre het lukt aan beide talen volledig recht te doen.
Er is veel aandacht gegeven aan de voorleesbaarheid en dat is niet onbelangrijk voor een vertaling die geacht wordt elke zondag in duizenden kerken te klinken.

U zult keus genoeg hebben. Er zullen maar liefst 12 edities van de NBV op de markt komen: een Standaardeditie (met of zonder apocriefe boeken), een kerkbijbel op groter formaat, een dundrukeditie, een literaire editie, een huwelijksbijbel, een vertaling op CD-rom, een Paralleleditie (in de linkerkolom de Statenvertaling, in de rechterkolom de NBV), een kanselbijbel, een specifiek katholieke uitgave (de boeken staan in een andere volgorde en er is veel toelichting). Tenslotte verschijnt er bij uitgevrij Athenaeum-Polak een ‘prachtuitgave’, een driedelige uitgave in cassette, met toelichtingen en aantekeningen, met de nadruk op de plaats van de Bijbel in de literatuur. Alle 247 bijbelse illustraties van Gustave Doré worden erin opgenomen.

Tot slot een klein voorproefje. Vergelijkt u eens de vertalingen van de eerste regels waarmee de bijbel begint:

• NBG 1951: In den beginne schiep God de hemel en de aarde. De aarde nu was woest en ledig, en duisternis lag op de vloed, en de Geest Gods zweefde over de wateren.
  
• NBV: In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was nog woest en doods, en duisternis lag over de oervloed, maar Gods geest zweefde over het water.
  
• Naarden Bijbel: Sinds het begin is God schepper van de hemelen en de aarde. De aarde is woest en vormloos geweest, met duisternis op het aanschijn van de oervloed – maar adem van God reeds wervelend over het aanschijn van het water.

Ds. P.J.C. Korver